2020 Wrap Up สรุปข่าว Cybersecurity ในไทย

ปี 2020 ก็ผ่านพ้นไปแล้ว ในบทความนี้ ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) จาก บริษัทไอ-ซีเคียว จำกัด จะสรุปข่าว Cybersecurity ในรอบปีที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทยที่น่าสนใจค่ะ

ในปีที่ผ่านมาข่าวที่โดดเด่นในจะอยู่ในหัวข้อเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคลเสียเป็นส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นการเลื่อนการบังคับใช้พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลออกไปเป็นปี 2021 และเหตุการณ์ข้อมูลรั่วไหลบนเว็บไซต์ชื่อดังหลายแห่ง

อีกหัวข้อข่าวที่ส่งผลกระทบต่อคนไทยจำนวนมากคือการที่องค์กรในไทยตกเป็นเหยื่อของมัลแวร์เรียกค่าไถ่ เช่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคตกเป็นเหยื่อ Maze ransomware จนผู้บริโภคไม่สามารถชำระค่าไฟผ่านแอปพลิเคชั่นได้ , โรงพยาบาลสระบุรีตกเป็นเหยื่อมัลแวร์เรียกค่าไถ่จนต้องประกาศให้ผู้ใช้บริการนำยาเก่าและเอกสารมารับบริการ

ทั้งนี้กลุ่มโจมตีด้วยมัลแวร์เรียกค่าไถ่ในปัจจุบันได้มีการใช้เทคนิคข่มขู่เพื่อให้เหยื่อยอมจ่ายค่าไถ่มากขึ้น โดยขู่เผยแพร่ข้อมูลที่ขโมยจากเหยื่อมา เพื่อให้เหยื่อยอมจ่ายค่าไถ่ ซึ่งกรณีการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคนั้นไม่มีการจ่ายค่าไถ่ จึงมีการเผยแพร่ข้อมูลออกมา

สารบัญ

Timeline ข่าวที่น่าสนใจปี 2020
สรุปเหตุการณ์เกี่ยวข้องกับ Maze ransomware
สรุปเหตุการณ์โรงพยาบาลสระบุรีถูก Ransomware โจมตี
สรุปเหตุการณ์ข้อมูลรั่วไหลครั้งใหญ่ๆ

 
Timeline
พฤษภาคม 2020

19 พฤษภาคม 2020 สั่งเลื่อนใช้ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลออกไปอีก 1 ปี
20 พฤษภาคม 2020 พบฐานข้อมูลบันทึกการใช้งานอินเตอร์เน็ตจาก AIS รั่วไหล มีข้อมูลกว่า 8.3 พันล้านรายการ ดำเนินการปิดเรียบร้อยแล้ว

มิถุนายน 2020

18 มิถุนายน 2020 การไฟฟ้าฯ ยอมรับ โดนมัลแวร์เรียกค่าไถ่โจมตี ทำแอพล่มข้ามอาทิตย์!

กรกฏาคม 2020

22 กรกฏาคม 2020 กลุ่ม Maze Ransomware ปล่อยข้อมูลชุดสมบูรณ์ 100% ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแล้ว

สิงหาคม 2020

4 สิงหาคม 2020 โดนทุกวงการ ล่าสุดธุรกิจกลุ่มเครื่องดื่มตกเป็นเหยื่อ Maze ransomware
9 สิงหาคม 2020 แฮกเกอร์ประกาศขายข้อมูลชื่อผู้ใช้/รหัสผ่านของ Pulse Secure VPN กระทบหน่วยงานไทยและผู้ให้บริการ MSP ชื่อดัง

กันยายน 2020

9 กันยายน 2020 โรงพยาบาลสระบุรีถูก Ransomware โจมตี โรงพยาบาลขอคนไข้นำรายการยาเดิมไปรับบริการ

พฤศจิกายน 2020

1 พฤศจิกายน 2020 พบแฮกเกอร์นำข้อมูลผู้ใช้ Eatigo, Wongnai ไปขายในตลาดใต้ดิน ทั้งสองบริษัทแจ้งเตือนผู้ใช้แล้ว
6 พฤศจิกายน 2020 Maze ransomware ประกาศยุติปฏิบัติการ
20 พฤศจิกายน 2020 Lazada ประเทศไทยและ ShopBack ถูกแฮก ข้อมูลถูกปล่อยขายแล้วรวมกว่า 35 ล้านรายการ

ธันวาคม 2020

4 ธันวาคม 2020 พบการขายฐานข้อมูลส่วนบุคคลจากบริการที่เกี่ยวข้องกับ online booking ในประเทศไทย มีข้อมูลกว่า 800 ล้านรายการ

สรุปเหตุการณ์เกี่ยวข้องกับ Maze ransomware
ในปี 2020 ที่ผ่านมามีองค์กรในไทยตกเป็นเหยื่อ Maze ransomware 2 องค์กร ก่อนที่ Maze ransomware จะประกาศยุติปฏิบัติการในเดือนพฤศจิกายน 2020 ได้แก่ บริษัทแห่งหนึ่ง และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค

ในกรณีของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคนั้น การถูกโจมตีส่งผลกระทบให้ผู้ใช้บริการไม่สามารถใช้แอพพลิเคชั่นพีอีเอสมาร์ทพลัสได้หลายวัน จากนั้นเมื่อการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคไม่ได้จ่ายค่าไถ่ จึงเกิดผลกระทบเพิ่มเติมคือถูกปล่อยข้อมูลภายในองค์กร

แม้ว่ากลุ่ม Maze ransomware จะยกเลิกปฏิบัติการไปแล้ว แต่นักวิจัยเชื่อว่า
Egregor ransomware ตัวใหม่ที่เริ่มแพร่ระบาดในเดือนกันยายน 2020 เป็นมัลแวร์ตัวใหม่ที่กลุ่มที่พัฒนา Maze ransomware หันมาใช้งานแทน

อ่านเพิ่มเติม

การไฟฟ้าฯ ยอมรับ โดนมัลแวร์เรียกค่าไถ่โจมตี ทำแอพล่มข้ามอาทิตย์!
กลุ่ม Maze Ransomware ปล่อยข้อมูลชุดสมบูรณ์ 100% ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแล้ว
โดนทุกวงการ ล่าสุดธุรกิจกลุ่มเครื่องดื่มตกเป็นเหยื่อ Maze ransomware
Threat profile: Egregor ransomware is making a name for itself

สรุปเหตุการณ์โรงพยาบาลสระบุรีถูก Ransomware โจมตี
โรงพยาบาลสระบุรีถูก Ransomware ที่ชื่อ VoidCrypt (.spade) โจมตี โดยกลุ่มเบื้องหลังมัลแวร์ดังกล่าวไม่เคยมีประวัติขโมยข้อมูลเหยื่อเพื่อข่มขู่ ซึ่งทางโรงพยาบาลสระบุรีได้แก้ไขด้วยการกู้คืนจาก backup

อ่านเพิ่มเติม

โรงพยาบาลสระบุรีถูก Ransomware โจมตี โรงพยาบาลขอคนไข้นำรายการยาเดิมไปรับบริการ
อัปเดตความคืบหน้า RANSOMWARE รพ.สระบุรี ได้อะไรกลับมาแล้วบ้าง?

สรุปเหตุการณ์ข้อมูลรั่วไหลครั้งใหญ่ๆ
เนื่องจากมีการเลื่อนการบังคับใช้พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลออกไปเป็นปี 2021 ทำให้ในปี 2020 นี้ยังไม่มีข้อกำหนดที่ชัดเจนเมื่อเกิดเหตุการณ์ในลักษณะดังกล่าว
AIS
20 พฤษภาคม 2020 พบฐานข้อมูลบันทึกการใช้งานอินเตอร์เน็ตจาก AIS รั่วไหล มีข้อมูลกว่า 8.3 พันล้านรายการ ข้อมูลเหล่านี้สามารถใช้เพื่อตรวจสอบพฤติกรรมการเข้าอินเตอร์เน็ตได้ ซึ่งนักวิจัยที่พบติดต่อผ่าน AIS แต่ไม่ได้รับการตอบรับ จึงติดต่อ ThaiCERT และมีการปิดการเข้าถึงฐานข้อมูลดังกล่าวในเวลาต่อมา

อ่านเพิ่มเติม

A massive database of 8 billion Thai internet records leaks
AIS พลาด เปิดข้อมูลทราฟิกอินเทอร์เน็ตและ DNS Query เป็นสาธารณะ ปิดแล้วหลังได้รับแจ้ง

Eatigo และ Wongnai
1 พฤศจิกายน 2020 พบการขายข้อมูลจากเว็บไซต์ Eatigo และ Wongnai ในตลาดมีด ทั้งสองเว็บไซต์ได้ทำการแจ้งเตือนและรีเซ็ตรหัสผ่านผู้ที่ได้รับผลกระทบ

ข้อมูลที่รั่วไหลของ Eatigo ได้แก่ อีเมล ค่าแฮชรหัสผ่าน ชื่อ เบอร์โทรศัพท์ เพศ และโทเค็นเฟซบุ๊ก

ข้อมูลที่รั่วไหลของ Wongnai ได้แก่ อีเมล, ค่าแฮชรหัสผ่าน, หมายเลขไอพีที่ใช้ลงทะเบียน, หมายเลขไอดีผู้ใช้เฟซบุ๊กและทวิตเตอร์, วันเกิด, หมายเลขโทรศัพท์และรหัสไปรษณีย์

โดยทั้งสองบริษัทยืนยันว่าไม่มีข้อมูลบัตรเครดิตรั่วไหล

อ่านเพิ่มเติม

พบแฮกเกอร์นำข้อมูลผู้ใช้ Eatigo, Wongnai ไปขายในตลาดใต้ดิน ทั้งสองบริษัทแจ้งเตือนผู้ใช้แล้ว
Wongnai Security Incident
ข้อมูลผู้ใช้ Wongnai พร้อมรหัสผ่านแบบ MD5 รั่วไหลเกือบ 4 ล้านบัญชี เช็คได้จาก Have I Been Pwned

Lazada ประเทศไทยและ ShopBack
20 พฤศจิกายน 2020 พบการขายข้อมูลจากเว็บไซต์ Lazada ประเทศไทยและ ShopBack ในตลาดมีด

โดยทาง Lazada ระบุว่าข้อมูลที่รั่วไหลดังกล่าวเป็นข้อมูลจากบริษัทที่ทำธุรกิจอีคอมเมิร์ซ โดยชุดข้อมูลที่รั่วไหลดังกล่าวมาจากฐานข้อมูลปีพ.ศ. 2561 และไม่ได้มีรั่วไหลจากระบบของ Lazada โดยตรง

ในขณะที่ข้อมูลที่รั่วไหลของ ShopBack  ประกอบด้วย อีเมล, ค่าแฮชรหัสผ่าน, ชื่อ-นามสกุล, หมายเลขโทรศัพท์ และ ประเทศ

ทาง TB-CERT ได้มีการแจ้งเตือนและให้คำแนะนำผู้ใช้งาน ShopBack ให้ทำการเปลี่ยนรหัสผ่าน ShopBack และเปลี่ยนรหัสผ่านในบริการอื่นๆ ที่มีการใช้ซ้ำ

อ่านเพิ่มเติม

https://www.

สรุปมหากาพย์ SolarWinds Supply Chain Attack พร้อม IR Playbook

INTRODUCTION
ในวันที่ 8 ธันวาคมที่ผ่านมา บริษัทด้านความปลอดภัยไซเบอร์ FireEye ประกาศการตรวจพบการโจมตีระบบของตนและนำไปสู่บทความคำแนะนำในการรับมือกรณีการโจมตี FireEye และการรั่วไหลของเครื่องมือสำหรับการประเมินความปลอดภัยระบบซึ่งตีพิมพ์ในวันถัดมาโดยทีม Intelligent Response อย่างไรก็ตาม การโจมตี FireEye เป็นเพียงจุดเริ่มต้นเล็กๆ เท่านั้นของมหากาพย์การโจมตีทางไซเบอร์แห่งปี 2020

SolarWinds Orion ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์สำหรับจัดการบริหารรวมไปถึงตั้งค่าเครือข่ายถูกโจมตีโดยผู้โจมตีซึ่งยังไม่มีข้อมูลแน่ชัด ผู้โจมตีทำการโจมตี SolarWinds เพื่อทำการฝังโค้ดที่เป็นอันตรายไว้ใน SolarWinds Orion ส่งผลให้ผู้ใช้งาน SolarWinds Orion ในรุ่นที่มีการอัปเดตและได้รับโค้ดที่เป็นอันตรายทั่วโลกตกอยู่ในความเสี่ยง ยิ่งไปกว่านั้นอาจมีความเป็นไปได้ที่การโจมตีจะเกิดขึ้นจากผู้โจมตีสองกลุ่มที่ไม่เกี่ยวข้องกันมาก่อนด้วย

ในบทความนี้ ทีม Intelligent Response จากบริษัท ไอ-ซีเคียว จำกัด จะขอสรุปเหตุการณ์การโจมตี SolarWinds ในลักษณะของ Supply-chain attack ซึ่งเชื่อว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการโจมตี FireEye และนำไปสู่หนึ่งในการโจมตีทางไซเบอร์ครั้งใหญ่ที่สุดต่อรัฐบาลสหรัฐฯ รวมไปถึงบริษัทไอทียักษ์ใหญ่อีกหลายบริษัท รวมไปถึงแผนในการตอบสนองและรับมือเหตุการณ์ดังกล่าวในลักษณะของ Incident response playbook เพื่อให้ศักยภาพในการรับมือและตอบสนองต่อเหตุการณ์ด้านความปลอดภัยนี้นั้นพัฒนาไปพร้อมกับขีดจำกัดของภัยคุกคามครับ

เนื้อหาภายในบทความจะถูกแบ่งเป็นหัวข้อตามลำดับดังนี้

ลำดับเหตุการณ์ด้านความปลอดภัย (Timeline)
เหตุการณ์การโจมตี SolarWinds (The SolarWinds Intrusion)
รายละเอียดและการวิเคราะห์เหตุการณ์ด้านความปลอดภัย (Analysis)

ข้อมูลผู้โจมตี (Threat actor)
เป้าหมายในการโจมตี (Targets)
ช่องโหว่ที่ใช้ในการโจมตี (Vulnerability)
รูปแบบและพฤติกรรมการโจมตี (Attack Techniques)

รายละเอียดและการวิเคราะห์มัลแวร์ที่ปรากฎในการโจมตี (Malware Analysis)

รายละเอียดมัลแวร์ SUNBURST
รายละเอียดมัลแวร์ TEARDROP
รายละเอียดมัลแวร์ BEACON
รายละเอียดมัลแวร์ SUPERNOVA

คำแนะนำในการระบุหาภัยคุกคาม (Threat Detection/Hunting)
คำแนะนำในการตอบสนองภัยคุกคาม (Incident Response)

คำแนะนำในการจำกัดความเสียหาย (Containment)
คำแนะนำในการกำจัดภัยคุกคาม (Eradication)
คำแนะนำในการฟื้นฟูระบบ (Recovery)

ข้อมูลตัวบ่งชี้ภัยคุกคาม (Indicator of Compromise)
แหล่งข้อมูลอ้างอิงเพิ่มเติม (Additonal References/Resources)

TIMELINE

September 4, 2019 (อ้างอิง: SolarWinds)

ผู้โจมตีทำการโจมตีระบบของ SolarWinds อ้างอิงจากหลักฐานดิจิตอลที่ตรวจพบ

September 12, 2019 (อ้างอิง: SolarWinds)

ผู้โจมตีทำการแทรกโค้ดอันตรายลงไปในแพลตฟอร์ม Orion ครั้งแรก เชื่อว่าเป็นการดำเนินการเพื่อทดสอบว่าสามารถดำเนินการได้จริง

November 4, 2019 (อ้างอิง: SolarWinds)

ผู้โจมตีหยุดช่วงการทดสอบแทรกโค้ดลงในแพลตฟอร์ม Orion

February 20, 2020 (อ้างอิง: SolarWinds)

มัลแวร์ SUNBURST ถูกคอมไพล์ลงแพลตฟอร์มของ Orion เป็นครั้งแรก

March 26, 2020 (อ้างอิง: SolarWinds)

มีการกระจาย Hotfix ของแพลตฟอร์ม Orion ที่มีมัลแวร์ SUNBURST ฝังตัวอยู่ให้แก่ลูกค้า

June 4, 2020 (อ้างอิง: SolarWinds)

ผู้โจมตีถอนการติดตั้งมัลแวร์ SUNSPOT ซึ่งใช้ในการแทรกโค้ด SUNBURST ออกจากระบบที่ใช้ในการพัฒนาซอร์สโค้ด Orion

December 8 (อ้างอิง: FireEye):

FireEye ตรวจพบการบุกรุกระบบภายในของบริษัท ผู้โจมตีสามารถเข้าถึงเครื่องมือสำหรับทำ Red Teaming Assessment ได้ อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมของเหตุการณ์ดังกล่าวได้ที่บทความ "คำแนะนำในการรับมือกรณีการโจมตี FireEye และการรั่วไหลของเครื่องมือสำหรับการประเมินความปลอดภัยระบบ" โดยทีม Intelligent Response

December 12, 2020 (อ้างอิง: SolarWinds)

SolarWinds ได้รับแจ้งเกี่ยวกับการตรวจพบมัลแวร์ SUNBURST

December 13 (อ้างอิง: FireEye, SolarWinds, Department of Homeland Security, Microsoft):

FireEye เปิดเผยแคมเปญการโจมตีโดยกลุ่ม UNC2452 ซึ่งใช้รูปแบบการโจมตีแบบ Supply chain attack กับผลิตภัณฑ์ SolarWinds Orion เพื่อใช้ในการแพร่กระจายมัลแวร์ SUNBURST, TEARDROP และ BEACON
SolarWinds ประกาศ Security advisory ยืนยันการถูกโจมตีพร้อมกับรายละเอียดและคำแนะนำในการลดผลกระทบ
Department of Homeland Security หรือกระทรวงความมั่นคงมาตุภูมิสหรัฐฯ ออกประกาศ Emergency Directive 21-01 Mitigate SolarWinds Orion Code Compromise เพื่อให้คำแนะนำในการลดผลกระทบจากการบุกรุกและแก้ไขโค้ดการทำงานในซอฟต์แวร์ SolarWinds Orion สำหรับหน่วยงานรัฐฯ
Microsoft ออกรายงานการวิเคราะห์สถานการณ์และพฤติกรรมการโจมตี

December 14 (อ้างอิง: Reuters, New York Times, The Register, Washington Post, Krebs on Security, The Wall Street Journal, Bleeping Computer, The Hacker News, Help Net Security, Politico, SEC, ZDNet, Security Week, @vinodsparrow, Threatpost, Volexity):

มีการรายงานข่าวว่าการโจมตีที่เกิดขึ้นอาจเกี่ยวข้องกับกลุ่มแฮกเกอร์ซึ่งทำงานให้ประเทศรัสเซีย
การโจมตีดังกล่าวถูกใช้เพื่อเข้าถึงและอ่านอีเมลของหน่วยงานภายในกระทรวงการคลัง, หน่วยงาน National Telecommunications and Information Administration (NTIA) ภายใต้กระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ และกระทรวงความมั่นคงมาตุภูมิ
รายงานข่าวจากบางสำนักระบุว่าการโจมตีที่เกิดขึ้นนั้นเกิดข้องกับการบุกรุกระบบของ FireEye ที่มีการประกาศมาในวันที่ 8 ธันวาคม
รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซียตอบโต้ใน Facebook ของสถานทูตรัสเซียในสหรัฐฯ โดยอ้างว่าถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตี
SolarWinds แจ้งต่อคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐฯ (The Securities and Exchange Commission – SEC) เกี่ยวกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น โดยหนึ่งในรายละเอียดที่มีการเปิดเผยออกมานั้น SolarWinds ระบุว่ามีลูกค้า 33,000 รายที่ใช้ SolarWinds Orion และน้อยกว่า 18,000 รายที่คาดว่ามีการติดตั้งอัปเดตที่มีมัลแวร์ SUNBURST อยู่ โดย SolarWinds ได้มีการติดต่อและแจ้งเตือนลูกค้าทั้งหมด 33,000 รายแล้ว
SolarWinds ยังมีการแจ้งต่อ SEC เพิ่มเติมด้วยว่า ได้รับการแจ้งเตือนจากไมโครซอฟต์เรื่องการตรวจพบการโจมตีและบุกรุกบัญชี Office 365 ขององค์กร ซึ่งทางองค์กรกำลังตรวจสอบอยู่
นักวิจัยด้านความปลอดภัย Vinoth Kumar ได้ออกมาทวีตเปิดเผยว่า ตนได้มีการแจ้งเตือนไปยัง SolarWinds ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2019 หลังจากค้นพบว่าโครงการซอฟต์แวร์ของ SolarWinds โครงการหนึ่งบนเว็บไซต์ GitHub มีการระบุข้อมูลสำหรับเข้าถึงระบบ downloads.

คำแนะนำในการรับมือกรณีการโจมตี FireEye และการรั่วไหลของเครื่องมือสำหรับการประเมินความปลอดภัยระบบ

เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2020 ที่ผ่านมาตามเวลาในสหรัฐอเมริกา บริษัทด้านความปลอดภัยไซเบอร์ FireEye มีการประกาศถึงการโจมตีระบบและเครือข่ายของ FireEye ซึ่งส่งผลให้เกิดการรั่วไหลของเครื่องมือสำหรับการทำ Red Team Assessment หรือการประเมินความปลอดภัยระบบ ในเบื้องต้นทาง FireEye ระบุว่าการโจมตีดังกล่าวมีหลักฐานอย่างชัดเจนว่ามีกลุ่มแฮกเกอร์ในลักษณะ APT ที่มีศักยภาพสูงและอาจมีรัฐบาลประเทศใดประเทศหนึ่งหนุนหลัง

 

ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligence Response) จากบริษัท ไอ-ซีเคียว จำกัด ได้ทำการประเมินผลกระทบเบื้องต้นจากการโจมตีและการรั่วไหลของข้อมูล โดยจะขอสรุปรายละเอียดสถานการณ์และคำแนะนำที่จำเป็นต่อการรับมือและตอบสนองภัยคุกคามตามรายละเอียดที่จะปรากฎในส่วนต่อไป
Incident Overview
จากประกาศซึ่งระบุรายละเอียดของเหตุการณ์ ทีม Intelligence Response ขอสรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นตามรายละเอียดดังต่อไปนี้

FireEye ตรวจพบการโจมตีซึ่งจากการตรวจสอบในเบื้องต้นนั้น พบว่าผู้โจมตีมีพฤติกรรมและเทคนิคการโจมตีที่ซับซ้อน ด้วยพฤติกรรมและหลักฐานในเบื้องต้น FireEye เชื่อว่าผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตีคือกลุ่ม APT ที่มีรัฐบาลของชาติใดชาติหนึ่งหนุนหลัง
หลังจากตรวจพบการโจมตี FireEye ได้มีการประสานงานกับ FBI, Microsoft และพาร์ทเนอร์ของบริษัท จากการตรวจสอบสถานการณ์โดยบริษัทด้านความปลอดภัยไซเบอร์ภายนอกและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ข้อสรุปยืนยันสมมติฐานของทาง FireEye ว่าผู้อยู่เบื้องหลังการโจมตีคือกลุ่ม APT ที่มีรัฐบาลของชาติใดชาติหนึ่งหนุนหลัง
จากการวิเคราะห์การโจมตี FireEye พบว่าผู้โจมตีมีการเข้าถึงเครื่องมือสำหรับให้บริการ Red Team Assessment หรือบริการด้านการประเมินความปลอดภัยระบบ ด้วยลักษณะของการเข้าถึงซึ่งอาจเป็นไปได้ว่ามีการนำออกไปด้วย ทีม FireEye ยังไม่สามารถระบุจากหลักฐานได้ว่าผู้โจมตีมีเจตนาจะใช้เครื่องมือดังกล่าวในการโจมตีอื่น ๆ ต่อหรือตั้งใจจะเปิดเผยเครื่องมือดังกล่าวสู่สาธารณะ
อย่างไรก็ตามจากการเฝ้าระวัง FireEye ยังไม่พบการใช้เครื่องมือที่ถูกละเมิดและรั่วไหลในการโจมตีจริงใด ๆ
พฤติกรรมของผู้โจมตีพุ่งเป้าไปที่การระบุหาข้อมูลของลูกค้าซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐบาลที่ใช้บริการ FireEye โดยทาง FireEye มีการระบุเพิ่มเติมว่า แม้จะมีหลักฐานจากการโจมตีซึ่งระบุให้เห็นผู้โจมตีเข้าถึงระบบภายในของ FireEye ไปแล้ว แต่ข้อมูลล่าสุดจากการตรวจสอบสถานการณ์ก็ยังไม่พบการนำข้อมูลของลูกค้าของ FireEye ออก โดย FireEye จะประสานงานกับลูกค้าโดยตรงหากพบข้อมูลเพิ่มเติมใด ๆ
FireEye ได้มีการเผยแพร่ signature ของเครื่องมือสำหรับทำ Red Team Assessment เพื่อให้สามารถถูกใช้ในการตรวจจับการนำเครื่องมือที่ถูกละเมิดและรั่วไหลออกไปใช้ซ้ำได้

Brief Analysis
ทีม Intelligent Response ได้ทำการตรวจสอบ signature ซึ่ง FireEye ทำการเผยแพร่ออกมาเพื่อประเมินสถานการณ์และวิธีรับมือเพิ่มเติม รายละเอียดด้านล่างคือผลการวิเคราะห์เบื้องต้นจากข้อมูลดังกล่าว

จำนวนของเครื่องมือสำหรับการ Red Team Assessment ที่ได้รับผลกระทบจากการถูกโจมตีมีทั้งหมด 311 รายการ โดยแยกออกได้ตามชื่อและประเภทของเครื่องมือทั้งหมด 60 ประเภท

จากเครื่องมือทั้งหมด 60 ประเภท ทีม Intelligent Response สามารถระบุที่มา และศักยภาพที่จะเกิดจากการใช้เครื่องมือและรายละเอียดเพิ่มเติมตาม MITRE ATT&CK ได้ดังรายการด้านล่าง

กลุ่ม ADPASSHUNT เป็นกลุ่มเครื่องมือสำหรับเทคนิค Credential access ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม ALLTHETHINGS คาดว่าเป็นกลุ่มเครื่องมือสำหรับการทำ Execution และ Defense evasion ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม BEACON เป็นโปรไฟล์ของเครื่องมือ Cobalt Strike สำหรับการทำ Command & Control โปรไฟล์ส่วนใหญ่เป็นการพัฒนาขึ้นเองตามสถานการณ์ บางส่วนของเครื่องมือในกลุ่มนี้สามารถใช้ในเทคนิค Initial access และ Execution ได้โดยอาศัยการใช้เทคนิค Living off the Land, เทคนิค DLL sideloading และอื่นๆ
กลุ่ม BELTALOWDA เป็นเครื่องมือในเทคนิค Reconnaissance และ Discovery คาดว่ามีที่มาจากโครงการโอเพนซอร์ส GhostPack/Seatbelt
กลุ่ม COREHOUND คาดว่าเป็นกลุ่มเครื่องมือสำหรับการทำ Discovery และ Lateral movement และอาจได้รับอิทธิพลมาจากเครื่องมือ BloodHound
กลุ่ม DSHELL คาดว่าเป็นเครื่องมือในกลุ่ม Execution และ Persistence โดยอาจเป็นแบ็คดอร์ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาโดยใช้ภาษา D เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจจับ
กลุ่ม DTRIM ไม่มีข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์
กลุ่ม DUEDLLIGENCE คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับเทคนิค Execution และ Defense evasion ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม EWSRT คาดว่าเป็นลักษณะของเพย์โหลดแบบ HTML และ PS1 ซึ่งสามารถใช้ในเทคนิค Initial access ได้ ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม EXCAVATOR คาดว่าเป็นเครื่องมือในเทคนิค Credential access สำหรับการเข้าถึงข้อมูลสำหรับยืนยันตัวตนในหน่วยความจำ
กลุ่ม FLUFFY คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Discovery และ Lateral movement คาดว่ามีที่มาจากโครงการโอเพนซอร์ส GhostPack/Rubeus
กลุ่ม G2JS คาดว่าเป็นลักษณะของเพย์โหลดในเทคนิค Initial access และ Execution โดยมีพื้นฐานของเทคนิคการโจมตีมาจากการใช้เทคนิค tyranid/DotNetToJScript และ med0x2e/GadgetToJScript
กลุ่ม GETDOMAINPASSWORDPOLICY คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Discovery ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม GPOHUNT คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Discovery ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม SHARPGENERATOR คาดว่าเป็นลักษณะของเครื่องมือสำหรับสร้างเพย์โหลดจากภาษา C# ในเทคนิค Initial access และ Execution ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม SHARPSECTIONINJECTION คาดว่าเป็นลักษณะของเครื่องมือการช่วยรันโค้ดด้วยเทคนิค Process injection โดยใช้ภาษา C# ในเทคนิค Execution และ Defense evasion ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม IMPACKETOBF, IMPACKETOBF (Smbexec) และIMPACKETOBF (Wmiexec) คาดว่าเป็นลักษณะของเครื่องมือสำหรับ Discovery และ Lateral movement ซึ่งแตกต่างกันไปตามการอิมพลีเมนต์โปรโตคอลที่มีการใช้งาน เครื่องมือเหล่านี้อาจมีการพัฒนาโดยใช้โค้ดจากโครงการ SecureAuthCorp/impacket
กลุ่ม INVEIGHZERO ไม่มีข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์
กลุ่ม WMIRUNNER คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Lateral movement ไม่ปรากฎว่ามีที่มาเป็นโครงการโอเพนซอร์ส
กลุ่ม JUSTASK คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับเทคนิค Persistence ไม่ปรากฎที่มาว่าเป็นโครงการโอนเพนซอร์ส
กลุ่ม KEEFARCE มีชื่อสอดคล้องกับโครงการ denandz/KeeFarce ซึ่งอยู่ในกลุ่ม Credential access โดยสามารถถูกใช้ในการดึงข้อมูลที่อยู่ในโปรแกรม KeePass ออกมาจากหน่วยความจำได้
กลุ่ม KEEPERSIST คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับเทคนิค Persistence ไม่ปรากฎที่มาว่าเป็นโครงการโอนเพนซอร์ส
กลุ่ม LNKSMASHER คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับ Execution และ Persistence โดยเป็นเฟรมเวิร์คสำหรับการพัฒนาแบ็คดอร์ในภาษา Python และอาจเกี่ยวข้องกับการใช้เทคนิคการโจมตีผ่านไฟล์ประเภท LNK ไม่ปรากฎที่มาว่าเป็นโครงการโอนเพนซอร์ส
กลุ่ม LUALOADER คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Execution และ Defense evasion เพื่อรันโค้ดที่เป็นอันตรายจากโปรแกรมที่พัฒนาขึ้นในภาษา Lua ที่มีคุณสมบัติที่จะถูกตรวจจับต่ำ ไม่ปรากฎที่มาว่าเป็นโครงการโอนเพนซอร์ส
กลุ่ม MATRYOSHKA คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับ Execution และ Persistence โดยเป็นเฟรมเวิร์คสำหรับการพัฒนาแบ็คดอร์ในภาษา Python  ไม่ปรากฎที่มาว่าเป็นโครงการโอนเพนซอร์ส
กลุ่ม MEMCOMP คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Execution และ Defense evasion เพื่อรันโค้ดที่เป็นอันตรายจากโปรแกรม ไม่ปรากฎที่มาว่าเป็นโครงการโอนเพนซอร์ส
กลุ่ม MOFCOMP คาดว่าเป็นเทมเพลตของไฟล์ประเภท Windows Management Instrumentation (WMI) Managed Object Format (MOF) ซึ่งสามารถใช้เพื่อทำ Lateral movement ได้
กลุ่ม MSBUILDME คาดว่าเป็นเครื่องมือสำหรับการทำ Execution และ Defense evasion เพื่อรันโค้ดที่เป็นอันตรายจากโปรแกรม MSBuild.

NAT Slipstreaming — หลอกเปิดเว็บไซต์พาแฮกเกอร์ทะลุ Firewall และ NAT

INTRODUCTION
NAT Slipstreaming เป็นเทคนิคการโจมตีช่องโหว่ซึ่งทำให้ผู้โจมตีสามารถเชื่อมต่อเข้าเครือข่ายภายในที่มี Firewall หรือ NAT ขวางอยู่ได้โดยตรง เพียงแค่ผู้ใช้งานเปิดเว็บไซต์ซึ่งถูกสร้างโดยผู้โจมตีที่ออกแบบมาโจมตีช่องโหว่นี้เป็นพิเศษ ลักษณะของช่องโหว่ขึ้นอยู่กับการอิมพลีเมนต์ฟังก์ชันของ NAT ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเหมือนกัน ทำให้อุปกรณ์ที่อาจได้รับผลกระทบนั้นสามารถมีได้หลากหลาย

ในบทความนี้ ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) จาก บริษัทไอ-ซีเคียว จำกัด จะมาวิเคราะห์ที่มาของช่องโหว่ แนวคิดซึ่งอยู่เบื้องหลังการโจมตีช่องโหว่ ข้อจำกัดรวมไปถึงแนวทางในการลดผลกระทบจากช่องโหว่ครับ

แม้ว่าต้นตอของช่องโหว่นั้นจะสามารถทำความเข้าใจได้ง่าย แต่ด้วยเงื่อนไขของการโจมตีช่องโหว่ทำให้เนื้อหาอาจมีรายละเอียดเยอะขึ้นและอาจทำให้ผู้อ่านสับสนได้ เราขอแนะนำให้ผู้อ่านทำความเข้าใจจากหัวข้อ Vulnerability Overview ก่อน จากนั้นลองลงรายละเอียดที่สำคัญในหัวข้อย่อยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องต่อไป

Attack Technique Overview
Attack Technique Insights

Understanding NAT Pinning Technique
Fundamental of ALG Attacking
The "Slipping" Part
Write-What-Where in Network Packets
The Need for Leaking Internal Address
Crafting the Exploit

Mitigations
Glossary
References

ATTACK TECHNIQUE OVERVIEW
เทคนิค NAT Slipstreaming เป็นเทคนิคการโจมตีที่อาจเรียกได้ว่าได้รับอิทธิพลมาจากเทคนิค NAT pinning ซึ่งถูกประกาศในปี 2010 ทั้ง 2 เทคนิคมีผู้ค้นพบและทำวิจัยคนเดียวกันคือ Samy Kamkar และมีเป้าหมายเดียวกันคือการโจมตีการทำงานของ NAT ในลักษณะที่ผู้เริ่มต้นการโจมตีมาจากฝั่งผู้ใช้งาน หรือจากภายในสู่ภายนอก และมีผลลัพธ์ที่เหมือนกันคือหากการโจมตีสำหรับนั้น กระบวนการทำงานของ NAT จะถูกข้ามผ่านและทำให้ผู้โจมตีซึ่งอยู่เครือข่ายภายนอกสามารถทะลุกระบวนการทำงานของ NAT เพื่อเข้าถึงเครือข่ายภายในได้โดยตรง

อย่างไรก็ตาม เทคนิคการโจมตี NAT Slipstreaming เจาะจงการโจมตีไปในส่วน Application Level Gateway (ALG) ซึ่งอาศัยการตรวจสอบข้อมูลที่ส่งมาใน application layer เพื่อสนับสนุนการทำงานของ NAT ให้สามารถทำงานได้อย่างถูกต้อง ผู้โจมตีใช้วิธีการสอดแทรกข้อมูลในแพ็คเกต (packet injection) ด้วยโปรโตคอล SIP ไว้ในการส่งข้อมูลจากฟอร์มของเว็บไซต์ผ่านโปรโตคอล HTTP เพื่อหลอกการทำงานของ ALG และส่งที่จุดระเบิดไปให้ฝั่งผู้ใช้ในลักษณะของเว็บเพจ เมื่อผู้ใช้งานเปิดเว็บเพจที่มีโค้ดฝังอยู่ โค้ดดังกล่าวจะส่งผลให้เกิดการเปิดช่องทางการเชื่อมต่อที่ข้ามผ่านการทำงานของ Firewall และ NAT ได้

เทคนิคการโจมตีหลักอยู่ที่การทำให้ผู้ใช้งานซึ่งอยู่ในเครือข่ายภายในสร้างการเชื่อมต่อในโปรโตคอล SIP ออกมาโดยไม่รู้ตัว ทั้งนี้ด้วยเงื่อนไขและความไม่ง่ายที่จะแทรกแพ็คเกตของโปรโตคอล SIP ไว้ในโปรโตคอล HTTP อย่างสมบูรณ์แบบ การที่จะใช้เทคนิคให้สำเร็จจึงต้องมีการอาศัยแนวทางของการทำความเข้าใจกระบวนการทำงานของฟีเจอร์ Connection tracking ใน ALG, การควบคุมของแพ็คเกตด้วยวิธีการอย่าง TCP segmentation หรือ IP fragmentation เมื่อใช้ SIP UDP รวมไปถึงการใช้ WebRTC และ TCP timing attack เพื่อให้องค์ประกอบการโจมตีสมบูรณ์

หากสิ่งที่ผู้อ่านคาดหวังคือการเข้าใจเทคนิค NAT Slipstreaming อย่างเพียงพอ นี่คือจุดสิ้นสุดของเนื้อหาที่เราแนะนำให้ได้อ่าน อย่างไรก็ตามหากผู้อ่านสนใจอย่างแท้จริงถึงที่มาของเทคนิค แนวคิดและความสร้างสรรค์ของนักวิจัยเพื่อแก้ปัญหาในส่วนต่าง ๆ ให้การโจมตีเกิดขึ้นได้จริง เราขอแนะนำให้อ่านรายละเอียดของช่องโหว่ต่อในส่วน Attack Technique Insights ด้านล่างครับ
ATTACK TECHNIQUE INSIGHTS
เนื้อหาในส่วนต่อไปนี้คือส่วนที่จะอธิบายเทคนิคการโจมตี NAT Slipstreaming ในทุกมุมที่ผู้เขียนมีความเข้าใจ เพื่อให้เกิดความเข้าใจในลำดับของเทคนิคอย่างถูกต้อง เราขอเพิ่มคำอธิบายสั้น ๆ ในแต่ละขั้นตอนย่อยดังนี้ครับ

หัวข้อ Understanding NAT Pinning Technique อธิบายแนวคิดของเทคนิคการโจมตี NAT Pinning ที่ส่งผลเป็นอย่างมากต่อการมอง Attack surface และแนวทางในการ Exploit ของ NAT Slipstreaming
หัวข้อ Fundamental of ALG Attack อธิบายใจความสำคัญของเทคนิค NAT Slipstreaming ว่ามีไอเดียการโจมตีหลักเป็นอย่างไร
หัวข้อ The "Slipping" Part อธิบายการนำแนวคิดของการโจมตีมาทำให้เกิดการโจมตีจริง
หัวข้อ Write-What-Where in Network Packets อธิบายการแก้ปัญหาอุปสรรคแรกเพื่อให้การโจมตีสมบูรณ์ โดยการใช้ TCP segmentation และ IP fragmentation
หัวข้อ The Need for Leaking Internal Address อธิบายการแก้ปัญหาในอุปสรรคที่สองเพื่อให้แพ็คเกต SIP ที่จะส่งนั้นถูกต้อง โดยการใช้เทคนิคต่าง ๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งหมายเลขไอพีแอดเดรสภายในของเป้าหมาย
หัวข้อ Crafting the Exploit อธิบายการนำองค์ประกอบทั้งหมดมารวมกันเพื่อสร้างเป็นชุดของ Exploit สำหรับเทคนิคนี้

Understanding NAT Pinning Technique
ในปี 2010 ผู้ค้นพบและวิจัยช่องโหว่ NAT Slipstreaming ได้มีการเปิดเผยงานวิจัยชิ้นแรกออกมาในชื่อ NAT Pinning พร้อมกับหน้าตัวอย่างของระบบเพื่อทดสอบเทคนิคการโจมตี การโจมตีโดยใช้เทคนิค NAT Pinning ที่สำเร็จนั้นจะทำให้อุปกรณ์เราท์เตอร์ทำการฟอร์เวิร์ดพอร์ตที่ผู้โจมตีกำหนดออกมา และเป็นช่องทางให้ผู้โจมตีที่อยู่เครือข่ายภายนอกสามารถเข้าถึงผู้ใช้งานที่อยู่ในเครือข่ายภายในได้

NAT Pinning อาศัยการใช้ฟีเจอร์ DCC (Direct Client-to-Client) ในโปรโตคอล IRC ที่ทำให้ผู้ติดต่อสื่อสารระหว่างกันสามารถติดต่อสื่อสารกันได้โดยตรงมาเปิดการใช้งานของ NAT โดยการหลอกล่อให้ผู้ใช้งานภายในร้องขอการเชื่อมไปยังเราท์เตอร์ และให้เราท์เตอร์เปิดและฟอร์เวิร์ดพอร์ตที่ต้องการจากภายนอกเข้ามา ขั้นตอนในเทคนิคการโจมตีสามารถอธิบายอย่างละเอียดได้ดังนี้

ผู้โจมตีหลอกให้ผู้ใช้งานซึ่งเป็นเหยื่อนั้นเข้าถึงเว็บไซต์ที่มีการฝังโค้ดที่เป็นอันตรายเอาไว้
เมื่อผู้ใช้งานเข้าเว็บไซต์ดังกล่าว ฟอร์มที่ถูกฝังไว้ในหน้าเว็บไซต์จะสร้างการเชื่อมต่อไปยังเซิร์ฟเวอร์ IRC ผ่านโปรโตคอล IRC ที่พอร์ต 6667 (http://attacker.

MDR Analyst Note #1: Understanding Heap Spray Alert

ผลิตภัณฑ์ CrowdStrike มีการตรวจพบการแจ้งเตือนซึ่งเกิดจากการใช้งานโปรแกรม Internet Explorer โดยมีเนื้อหาของการแจ้งเตือนเกี่ยวข้องกับการทำ heap spraying ซึ่งเป็นหนึ่งในขั้นตอนของการทำ heap overflow ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคามจึงทำการตรวจสอบเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นว่าการแจ้งเตือนดังกล่าวมีแนวโน้มว่าจะเป็นการโจมตีช่องโหว่หรือไม่
Sample Alert

Analysis Goal
ทำการตรวจสอบการแจ้งเตือนเพื่อยืนยันว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นการโจมตีหรือไม่ รวมไปถึงประเมินแนวทางที่จำเป็นเพื่อทำการตรวจสอบ ลดผลกระทบและจัดการความเสี่ยงต่อไป
Analysis Procedures
จากการแจ้งเตือนที่ได้รับ ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคามได้เข้าตรวจสอบรายละเอียดเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น โดยรายละเอียดของเหตุการณ์ในส่วนของ Indicator of Attack (IOA) Name มีการระบุว่าการแจ้งเตือนมาจาก HeapSprayAttempted ในโปรเซสย่อยของ iexplore.

Microsoft October Patch Tuesday มาแล้ว! ไม่แพตช์รอบนี้อาจถึงตาย

โดยปกตินั้นไอ-ซีเคียวจะมีการกระจายข่าวการอัปเดตประจำเดือนของแพตช์จากไมโครซอฟต์ในลักษณะของ "ข่าวสั้น" ซึ่งจะปรากฎทาง Blog และ Facebook แต่จากการประเมินแพตช์ในเดือนตุลาคม 2020 แล้ว เราตัดสินใจที่จะลงรายละเอียดให้ลึกกว่าเดิมด้วยความเชื่อที่ว่ามันอาจจะช่วยให้การแพตช์ได้รับความสนใจและถูกเห็นความสำคัญมากยิ่งขึ้นว่ามันอาจจะช่วยชีวิตเราได้ในอนาคตจริง ๆ

ในโพสต์นี้ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) จากบริษัท ไอ-ซีเคียว จำกัด จะขอสรุปแพตช์และช่องโหว่ซึ่งประกาศใหม่ รวมไปถึงลงรายละเอียดช่องโหว่ที่น่าสนใจอย่าง Bad Neighbor และช่องโหว่ RCE ใน SharePoint เพิ่มเติมครับ

Overview
CVE-2020-16898 "Bad Neighbor" Vulnerability
CVE-2020-16952 SharePoint RCE Vulnerability

Overview
ในรอบเดือนตุลาคม 2020 นี้ ไมโครซอฟต์มีการประกาศแพตช์มาซึ่งครอบคลุมช่องโหว่ 87 รายการ แยกตามกลุ่มผลิตภัณฑ์ของไมโครซอฟต์ดังนี้

กลุ่ม Windows กระทบ Windows 8.1, 8.1 RT, 10, Server 2012, 2016, 2019 มีทั้งหมด 53 ช่องโหว่
กลุ่ม Office, Office Service และ Office Web Apps มีทั้งหมด 23 ช่องโหว่
กลุ่ม Azure Functions มีทั้งหมด 2 ช่องโหว่
กลุ่ม Dynamics มีทั้งหมด 4 ช่องโหว่
กลุ่ม Exchange Server, Visual Studio, PowershellGet, .NET Framework และ Flash Player for Edge and IE มีทั้งหมดกลุ่มละ 1 ช่องโหว่

แยกทั้งหมด 87 ช่องโหว่และกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่ได้รับแพตช์ด้านบน ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคามขอสลับมาดูในมุมของผลกระทบจากช่องโหว่ (impact/severity) ซึ่งเป็นจะปัจจัยสำคัญในการทำ prioritization โดยช่องโหว่ที่ถูกระบุว่ามีผลกระทบที่สูงตามมาตรฐานของ CVSSv3 ทั้งหมด 5 อันดับแรก ซึ่งมีตามรายการดังนี้

CVE-2020-16898 "Bad Neighbor" เป็นช่องโหว่ remote code execution ใน Windows IPv6 stack (CVSSv3: 9.8)
CVE-2020-16891 เป็นช่องโหว่ remote code execution ใน Windows Hyper-V  (CVSSv3: 8.8)
CVE-2020-16911 เป็นช่องโหว่ remote code execution ใน Windows Graphics Device Interface (GDI) (CVSSv3: 8.8)
CVE-2020-16952 เป็นช่องโหว่ remote code execution ใน Windows SharePoint (CVSSv3: 8.6)
CVE-2020-16947 เป็นช่องโหว่ remote code execution ในซอฟต์แวร์ Microsoft Outlook (CVSSv3: 8.1)

แม้จะยังไม่มีการเผยแพร่ของโค้ดสำหรับโจมตีช่องโหว่ (exploit) ออกมา แต่มีการตรวจพบการใช้ช่องโหว่ 6 รายการจากทั้งหมด 87 รายการจากการโจมตีจริงแล้ว ซึ่งอาจแปลความหมายได้ว่ามีการโจมตีโดยใช้ช่องโหว่เกิดขึ้นก่อน และการตรวจจับการโจมตีนั้นนำไปสู่การค้นพบช่องโหว่ใหม่ ช่องโหว่ที่ถูกใช้ในการโจมตีจริงแล้ว ณ วันที่บทความนี้ถูกเขียน ได้แก่

CVE-2020-16937 เป็นช่องโหว่ information disclosure ใน .NET Framework
CVE-2020-16909 เป็นช่องโหว่ privilege escalation ใน Windows Error Reporting
CVE-2020-16901 เป็นช่องโหว่ information disclosure ใน Windows Kernel
CVE-2020-16938 เป็นช่องโหว่ information disclosure ใน Windows Kernel
CVE-2020-16908 เป็นช่องโหว่ privilege escalation ใน Windows Setup
CVE-2020-16885 เป็นช่องโหว่ privilege escalation ใน Windows Storage VSP Driver

CVE-2020-16898 "Bad Neighbor" Vulnerability
Vulnerability Details
ทีม McAfee Advanced Threat Research พบช่องโหว่ใน Windows IPv6 stack ซึ่งทำให้ผู้โจมตีสามารถส่งแพ็คเกตแบบพิเศษมายังเป้าหมายที่มีช่องโหว่ จากนั้นรันโค้ดที่เป็นอันตรายในระบบที่มีช่องโหว่ได้ทันที ช่องโหว่นี้มีคุณลักษณะ Wormable ซึ่งหมายถึงสามารถถูกใช้ในการแพร่กระจายของมัลแวร์แบบเวิร์มได้ เช่นเดียวกันช่องโหว่ EternalBlue ที่ถูกใช้โดย WannaCry

ช่องโหว่มีที่มาจากการที่ Windows TCP/IP stack จัดการแพ็คเกตจากโปรโตคอล ICMPv6 Router Advertisement ซึ่งมีการใช้ Option Type 25 (Recursive DNS Server Option) กับค่าในฟิลด์ length เป็นเลขคู่อย่างไม่เหมาะสม ในเบื้องหลังการทำงานซึ่งทำให้เกิดช่องโหว่ Windows มีการทำงานผิดพลาดในส่วนของการจัดการค่าในฟิลด์ length ให้สอดคล้องกับที่ระบุไว้ใน RFC 8106 ซึ่งค่าที่ฟิลด์ length ควรจะต้องเป็นเลขคี่ที่มีค่า 3 เป็นอย่างน้อย

เมื่อมีการส่งค่าในฟิลด์ length เป็นเลขคู่เข้ามา Windows TCP/IP stack จะการจองพื้นที่ในหน่วยความจำเล็กกว่าความเป็นจริงทั้งหมด 8 ไบต์ ซึ่งส่งผลให้เกิดเงื่อนไขของช่องโหว่ประเภท buffer overflow ซึ่งนำไปสู่การโจมตีแบบ denial of service และ remote code execution ได้

ทีม McAfee Advanced Threat Research ให้ความเห็นว่าช่องโหว่ Bad Neighbor จำเป็นจะต้องถูกใช้ร่วมกับช่องโหว่อื่นเพื่อให้สามารถนำไปใช้โจมตีได้จริง สอดคล้องกับทาง SophosLabs ซึ่งลงความเห็นการทำให้ช่องโหว่นำมาใช้เพื่อทำ remote code execution นั้นทำได้ยาก
Attack Surface
ช่องโหว่นี้กระทบ Windows 10 ตั้งแต่รุ่น 1709 จนถึง 2004 และ Windows Server 2019
Detection
ทีม McAfee Advanced Threat Research ให้ความเห็นว่าการตรวจจับการโจมตีช่องโหว่สามารถทำได้ง่ายโดยการตรวจสอบแพ็คเกต ICMPv6 ที่เข้ามาในระบบ โดยให้ตรวจสอบตามเงื่อนไขดังนี้

ตรวจหาแพ็คเกต ICMPv6 ที่มีการกำหนดฟิลด์ Type เป็น 134 ซึ่งหมายถึง Router Advertisement หรือไม่
ตรวจหาว่าการกำหนด ICMPv6 ฟิลด์ Option เป็น 25 ซึ่งหมายถึง Recursive DNS Server (RDNSS) หรือไม่
ตรวจสอบว่าในส่วน RDNSS option นี้มีการกำหนดในฟิลด์ length เป็นเลขคู่หรือไม่

หากแพ็คเกตมีลักษณะครบตามทั้ง 3 เงื่อนไข ให้ทำการบล็อคแพ็คเกตดังกล่าวทันทีเนื่องจากอาจเป็นไปได้ว่าเป็นความพยายามโจมตีช่องโหว่ Bad Neighbor

ทีม McAfee Advanced Threat Research ยังมีการเผยแแพร่ Suricata signature และ Lua script ในช่วยตรวจจับการพยายามโจมตีช่องโหว่เอาไว้ด้วยที่ advanced-threat-research/CVE-2020-16898
Mitigation
การลดผลกระทบหรือลดความเสี่ยงที่จะถูกโจมตีโดยช่องโหว่ Bad Neighbor มีได้หลายวิธีการ ได้แก่

ปิดการใช้งาน IPv6 ในเน็ตเวิร์คอินเตอร์เฟสที่ไม่มีความจำเป็นต้องใช้ (อาจส่งผลกระทบต่อบางฟีเจอร์ของระบบ)
บล็อคหรือดรอปแพ็คเกต IPv6 ที่มีคุณลักษณะที่ไม่จำเป็นต้องการใช้งานที่ network perimeter โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ICMPv6 Router Advertisements
ในขณะนี้ Windows Defender และ Windows Firewall ยังไม่สามารถบล็อคการทดลองโจมตีด้วย Proof of Concept ได้

อาจเป็นไปได้ที่ผู้โจมตีมีการใช้วิธีการ tunneling ให้สามารถส่ง ICMPv6 ผ่าน IPv4 มาได้ด้วยเทคโนโลยีอย่าง 6to4 หรือ Teredo อย่างไรก็ตามยังไม่มีการตรวจสอบในประเด็นนี้ว่าสามารถทำได้จริงหรือไม่
CVE-2020-16952 SharePoint RCE Vulnerability
Vulnerability Details
ทีม Source Incite พบช่องโหว่ใน Windows SharePoint ซึ่งทำให้ผู้โจมตีสามารถรันโค้ดที่เป็นอันตรายในระบบด้วยสิทธิ์ของผู้ดูแลระบบได้ การโจมตีจะต้องมีการพิสูจน์ตัวตนก่อน ซึ่งหมายถึงว่าผู้โจมตีจะต้องมีบัญชีอยู่ในระบบก่อน

ช่องโหว่นี้เกิดขึ้นในคลาส Microsoft.

แจ้งเตือนช่องโหว่ระดับวิกฤติ Zerologon (CVE-2020-1472) ยึด Domain controller ได้ มีโค้ดโจมตีแล้ว

เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2020 ที่ผ่านมา Tom Tervoort จากบริษัท Secura ได้เผยแพร่ Whitepaper Zerologon: Unauthenticated domain controller compromise by subverting Netlogon cryptography (CVE-2020-1472) ซึ่งเปิดเผยรายละเอียดทางเทคนิค รวมถึงความร้ายแรงของช่องโหว่ดังกล่าวโดยละเอียด หลังจากที่ช่องโหว่ดังกล่าวถูกแพตช์ไปแล้วในแพตช์ประจำเดือนสิงหาคม 2020 โดยจาก Whitepaper นี้ ทำให้เห็นรายละเอียดความร้ายแรงของช่องโหว่มากขึ้น รวมไปถึงทำให้นักวิจัยสามารถจัดทำโค้ดสำหรับโจมตีช่องโหว่นี้เผยแพร่สู่สาธารณะได้

ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) จาก บริษัทไอ-ซีเคียว จำกัด ขอแจ้งเตือนและให้รายละเอียดโดยคร่าวเกี่ยวกับช่องโหว่ CVE-2020-1472 ตามหัวข้อต่อไปนี้

รายละเอียดช่องโหว่โดยย่อ
การโจมตีช่องโหว่
ระบบที่ได้รับผลกระทบ
การตรวจจับและป้องกันการโจมตี
อ้างอิง

รายละเอียดช่องโหว่โดยย่อ
ช่องโหว่ CVE 2020-1472 (Zerologon) เป็นช่องโหว่การเข้ารหัสใน Microsoft Windows Netlogon Remote Protocol (MS-NRPC หรือ NRPC) ซึ่งทำให้เมื่อผู้โจมตีเข้าถึง network ภายในองค์กรได้ ผู้โจมตีจะสามารถปลอมเป็นเครื่องใดๆ ใน domain รวมถึง Domain Controller ได้ และส่งคำขอเพื่อเปลี่ยนรหัสผ่านของ Domain Controller เป็นค่าว่างได้ ซึ่งนำไปสู่การยึดครองเครื่อง Domain Controller หรือทำ DCSync เพื่อ Dump Password Hash ออกมาได้ โดยช่องโหว่นี้ได้คะแนน CVSSv3 แบบ Base Score อยู่ที่ 10 เต็ม 10 มีความรุนแรงระดับวิกฤติ

ในปัจจุบันมีการปล่อยโค้ด Proof of concept ของช่องโหว่ดังกล่าวออกมาแล้ว โดยการที่เปลี่ยนรหัสผ่านของ Domain Controller จากการโจมตีนี้ทำให้รหัสผ่านค่าว่างที่จะถูกบันทึกใน Active Directory นั้นแตกต่างจากรหัสผ่านที่บันทึกไว้ใน registry ทำให้ Domain Controller ทำงานผิดปกติอย่างคาดเดาไม่ได้

โดยการแพตช์ของไมโครซอฟต์เกี่ยวข้องกับช่องโหว่นี้จะแบ่งเป็นสองแพตช์ คือ

แพตช์ประจำเดือนสิงหาคม 2020 (Initial Deployment Phase)
แพตช์ประจำเดือนกุมภาพันธ์ 2021 (Enforcement Phase)

โดยในแพตช์ประจำเดือนสิงหาคม 2020 เป็นอัปเดตเพื่อบังคับใช้ Secure NRPC สำหรับ Windows server และ Client ใน domain ทั้งหมด รวมถึงเพิ่ม Systems Event ID 5827 ถึง 5831 เพื่อช่วยในการตรวจจับช่องโหว่ดังกล่าว แต่ยังยินยอมให้มีการใช้ Netlogon เดิมที่ยังมีช่องโหว่ได้

แต่ในแพตช์ประจำเดือนกุมภาพันธ์ 2021 จะเป็นการบังคับใช้ Secure NRPC เท่านั้น ส่งผลให้อุปกรณ์ที่ไม่รองรับ Secure NRPC จะไม่สามารถใช้งานได้ โดยสามารถอ่านรายละเอียดได้จาก How to manage the changes in Netlogon secure channel connections associated with CVE-2020-1472 ซึ่งผู้ที่อัปเดทแพตช์ประจำเดือนสิงหาคม 2020 แล้วต้องการบังคับใช้ Secure NRPC สามารถอ่านวิธีตั้งค่าได้ในบทความเดียวกันนี้

ข้อเสียของการไม่บังคับใช้ Secure NRPC กับอุปกรณ์อื่นๆ แม้อัปเดตแพตช์แพตช์ประจำเดือนสิงหาคม 2020 คือ ผู้โจมตีจะสามารถปลอมเป็นเครื่องใดๆ ใน domain แล้วเปลี่ยนรหัสผ่านของอุปกรณ์นั้นๆ เป็นค่าว่าง ส่งผลให้อุปกรณ์นั้นๆ ไม่สามารถทำงานได้ (deny of service)

นอกจากระบบปฏิบัติการ windows แล้ว ระบบปฏิบัติการ Linux เป็น Domain Controller ที่มีการใช้ Samba รุ่นต่ำกว่า 4.8 หรือ Samba รุ่น 4.8 เป็นต้นไปที่มีการเปลี่ยนการตั้งค่าไม่ใช้ Secure NRPC จะมีความเสี่ยงต่อช่องโหว่นี้เช่นกัน

ทั้งนี้หน่วยงาน Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA) ของสหรัฐอเมริกาออกประกาศ Emergency Directive 20-04 ให้หน่วยงานของรัฐทำการอัปเดตแพตช์ของช่องโหว่นี้ภายในวันที่ 21 กันยายน 2020 หรือถ้าอัปเดตไม่ได้ ให้นำเครื่องออกจาก network โดยระบุว่าช่องโหว่นี้เป็นความเสี่ยงที่ไม่สามารถยอมรับได้ (unacceptable risk) เพราะ

มีโค้ดสำหรับโจมตีแล้ว
มีการใช้งาน Domain Controller ในหน่วยงานรัฐจำนวนมาก
โอกาสถูกโจมตีสูง
ผลกระทบจากการโจมตีร้ายแรงมาก
พบว่ามีเครื่องที่มีช่องโหว่อยู่มากแม้มีแพตช์ออกมาแล้วนานกว่า 30 วัน

การโจมตีช่องโหว่
ในปัจจุบันมีการปล่อยโค้ด Proof of concept ของช่องโหว่ดังกล่าวออกมาแล้ว ซึ่ง mimikatz เองก็มีการอัปเดทเพื่อรองรับการโจมตี Zerologon อีกด้วย

 

นักวิจัยมองว่ามีโอกาสสูงที่ APT และผู้โจมตีที่ใช้ ransomware จะใช้ช่องโหว่นี้เป็นขั้นตอนต่อมาหลังจากการเข้าถึง network ภายในองค์กร
ระบบที่ได้รับผลกระทบ

Windows server ทั้งหมดที่ยังได้รับการ support ได้แก่

Windows Server 2008 R2 for x64-based Systems Service Pack 1
Windows Server 2008 R2 for x64-based Systems Service Pack 1 (Server Core installation)
Windows Server 2012
Windows Server 2012 (Server Core installation)
Windows Server 2012 R2
Windows Server 2012 R2 (Server Core installation)
Windows Server 2016
Windows Server 2016 (Server Core installation)
Windows Server 2019
Windows Server 2019 (Server Core installation)
Windows Server, version 1903 (Server Core installation)
Windows Server, version 1909 (Server Core installation)
Windows Server, version 2004 (Server Core installation)

ระบบปฏิบัติการ Linux เป็น Domain Controller ที่มีการใช้ Samba รุ่นต่ำกว่า 4.8
ระบบปฏิบัติการ Linux เป็น Domain Controller ที่มีการใช้ Samba รุ่น 4.8 เป็นต้นไปที่มีการเปลี่ยนการตั้งค่าไม่ใช้ Secure NRPC

หมายเหตุ

Windows server ที่หมดระยะ support อาจได้รับผลกระทบจากช่องโหว่ แต่เนื่องจากหมดระยะ support แล้วจึงไม่มีการวิเคราะห์จากไมโครซอฟต์ว่ามีช่องโหว่หรือไม่ รวมถึงไม่มีแพตช์จากไมโครซอฟต์ 
ระบบปฏิบัติการ Linux ที่มีการใช้ Samba เป็น File servers ไม่ใช่ Domain Controller อาจไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากช่องโหว่ แต่ควรตรวจสอบว่าใช้ Secure NRPC หรือไม่ เพื่อให้สามารถสื่อสารกับ Windows server ที่จะมีการแพตช์ประจำเดือนกุมภาพันธ์ 2021 (Enforcement Phase) ในอนาคตได้

การตรวจจับและป้องกันการโจมตี
Windows
ปัจจุบันไมโครซอฟต์ไม่มีการแนะนำวิธีป้องกันและลดความเสี่ยงนอกจากการแพตช์ แต่เนื่องจากช่องโหว่นี้มีเงื่่อนไขว่าผู้โจมตีต้องเข้าถึง network ภายในองค์กรได้ก่อน ทำให้ป้องกันได้ทางอ้อมโดยการไม่ให้ผู้โจมตีสามารถเข้าถึง network ภายในองค์กรได้ รวมถึงสามารถตรวจจับการโจมตีได้จากการที่แบ่งโซน network และมีผลิตภัณฑ์ตรวจจับระหว่างโซนภายในกับ Domain Controller โดยผู้ผลิตหลายแห่งได้จัดทำการตรวจจับแล้ว เช่น

Trend Micro Deep Security: Rule 1010519 - Microsoft Windows Netlogon Elevation of Privilege Vulnerability (CVE-2020-1472)
Trend Micro TippingPoint: Filter 38166: MS-NRPC: Microsoft Windows Netlogon Zerologon Authentication Bypass Attempt
Palo Alto Networks Next-Generation Firewalls Threat ID 59336 detecting on the vulnerable Windows API (NetrServerAuthenticate3) with spoofed credentials
FortiGuard ID 49499 MS.Windows.

รู้จักและรับมือ Ransomware

ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) จาก บริษัทไอ-ซีเคียว จำกัด ขอนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับ Ransomware ในปัจจุบันรวมถึงวิธีการรับมือ โดยแบ่งตามหัวข้อต่อไปนี้

Ransomware คืออะไร?
รู้จัก human-operated ransomware
สถิติมัลแวร์เรียกค่าไถ่ในไตรมาสที่ 2 ของปี 2020
เทคนิคการโจมตีของมัลแวร์เรียกค่าไถ่
การรับมือมัลแวร์เรียกค่าไถ่

 

 
Ransomware คืออะไร?
Ransomware หรือมัลแวร์เรียกค่าไถ่เป็นมัลแวร์ที่เมื่อแพร่กระจายไปยังเครื่องเหยื่อปลายทางจะทำการเข้ารหัสไฟล์ หากผู้ใช้งานต้องการจะเข้าถึงไฟล์ที่ถูกเข้ารหัส จำเป็นต้องจ่ายค่าไถ่ให้กับผู้โจมตี ซึ่งการจ่ายค่าไถ่ดังกล่าวไม่การันตีการได้รับไฟล์คืน เหยื่ออาจพบการข่มขู่ให้จ่ายค่าไถ่มากขึ้นหรือมัลแวร์ดังกล่าวอาจมีกระบวนการเข้ารหัสหรือถอดรหัสที่ผิดพลาดจนทำให้ไม่สามารถทำให้ไฟล์กลับสู่สภาพเดิมได้

ประวัติของมัลแวร์เรียกค่าไถ่สามารถย้อนกลับไปได้ถึงช่วงปี 1989 โดยปัจจุบันมัลแวร์เรียกค่าไถ่และผู้โจมตีที่อยู่เบื้องหลังการโจมตีมีการพัฒนาไปอย่างมาก เป้าหมายของมัลแวร์เรียกค่าไถ่ไม่เฉพาะเจาะจงแค่เครื่องคอมพิวเตอร์อีกต่อไป มีการพบมัลแวร์เรียกค่าไถ่มุ่งโจมตีโทรศัพท์มือถือ android และมีมัลแวร์เรียกค่าไถ่ที่มุ่งโจมตี NAS อีกด้วย
รู้จัก human-operated ransomware
เมื่อเดือนมีนาคม 2020 ที่ผ่านมา Microsoft ออกบทความ Human-operated ransomware attacks: A preventable disaster ซึ่งพูดถึงการนิยาม Ransomware เป็นสองแบบคือ Auto-spreading ransomware อย่าง Wannacry ที่มีความสามารถโจมตีช่องโหว่ใน SMBv1 โดยอัตโนมัติ และ human-operated ransomware ที่มีมนุษย์อยู่เบื้องหลัง เป็นการโจมตีที่มีการวางแผน มีการพุ่งเป้าโจมตีอย่างชัดเจนไปยังองค์กรต่างๆ โดยมุ่งหวังให้เกิดรายได้สูงสุด

ในการมุ่งหวังให้เกิดรายได้สูงสุดของ human-operated ransomware นั้น ผู้โจมตีจะมีการวางแผนโจมตีองค์กรโดยมากกว่าการโจมตีเหยื่อรายบุคคลเพราะองค์กรมีความสามารถในการจ่ายเงินสูงกว่า สามารถเรียกค่าไถ่ได้มากกว่าเหยื่อรายบุคคล มีการใช้เทคนิคต่างๆ เพื่อช่วยในการโจมตี ไม่ว่าจะเป็นการซื้อ credential จากตลาดมืด, การใช้ spearphishing email, การใช้โปรแกรมที่มีอยู่บนเครื่องอยู่แล้วเพื่อไม่ให้ผิดสังเกต (Living Off The Land) หรือเทคนิคอื่นๆ ตามความสามารถของผู้โจมตีเหล่านั้น

ทั้งนี้ผู้โจมตีที่เลือกใช้ Ransomware ไม่จำเป็นต้องมีความสามารถในการพัฒนามัลแวร์หรือมีความสามารถในการโจมตี เพราะในปัจจุบันมีสิ่งที่เรียกว่า Ransomware-as-a-service (RaaS) ซึ่งประกอบไปด้วยตัว ransomware, ระบบจัดการการจ่ายค่าไถ่, วิธีการโจมตีเพื่อวางมัลแวร์เรียกค่าไถ่ และสิ่งจำเป็นอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยผู้ใช้ RaaS อาจจ่ายค่าบริการเป็นการแบ่งรายได้จากการเรียกค่าไถ่ให้กับผู้ให้บริการ

ตั้งแต่ปี 2019 เป็นต้นมา human-operated ransomware เริ่มต้นโดย Maze มีการพัฒนาเทคนิคเพื่อการันตีให้องค์กรจ่ายเงินด้วยการขโมยข้อมูลก่อนทำการปล่อยมัลแวร์เข้ารหัสไฟล์ เพื่อข่มขู่ให้องค์กรยอมจ่ายเงิน มิฉะนั้น Maze จะทำการปล่อยข้อมูลสู่สาธารณะ ซึ่งค่าปรับจากกฏหมายที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลส่วนบุคคลหรือผลกระทบอื่นๆ จากข้อมูลรั่วไหลอาจสูงกว่าค่าไถ่

กลยุทธของ Maze ถือว่าเป็นประสบผลสำเร็จเป็นอย่างมาก เพราะมีองค์กรที่สามารถกู้คืนระบบจากเข้ารหัสไฟล์ได้ แต่ยอมจ่ายเงินค่าไถ่เพื่อให้ผู้โจมตีลบไฟล์ที่ขโมยออกไป ทำให้กลุ่มผู้โจมตีอื่นๆ หันมาขโมยข้อมูลก่อนเข้ารหัสไฟล์เช่นกัน

 

 

โดยเหยื่อล่าสุดที่มีข่าวว่ายอมจ่ายเงินแม้กู้คืนระบบได้คือ มหาวิทยาลัยแห่งยูทาห์ (University of Utah) แถลงว่าถูกโจมตีด้วยมัลแวร์เรียกค่าไถ่ สามารถกู้คืนระบบได้ แต่จ่ายค่าไถ่โดยใช้วงเงินจากบริษัทประกันเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้โจมตีทำการปล่อยข้อมูลนักศึกษาและบุคลากรเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2020 ที่ผ่านมา ซึ่งผู้เชี่ยวชาญวิเคราะห์ว่าน่าจะเป็นผลงานของ NetWalker ransomware
สถิติมัลแวร์เรียกค่าไถ่ในไตรมาสที่ 2 ของปี 2020
Coveware ซึ่งเป็นบริษัทที่เชี่ยวชาญในการรับมือกับมัลแวร์เรียกค่าไถ่ออกรายงานวิเคราะห์ประจำไตรมาสที่ 2 ของปี 2020 Ransomware Attacks Fracture Between Enterprise and Ransomware-as-a-Service in Q2 as Demands Increase ซึ่งมีจุดน่าสนใจหลายอย่าง ได้แก่

ค่าเฉลี่ยของค่าไถ่ในไตรมาสที่ 2 ของปี 2020 อยู่ที่ 178,254 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 5 ล้าน 5 แสนบาท)
ช่องทางการโจมตีของมัลแวร์เรียกค่าไถ่มาจาก RDP สูงสุด ตามด้วย Email Phishing และช่องโหว่ที่ไม่ได้รับการแพตช์ สอดคล้องกับการ Work From Home ที่เพิ่มขึ้น ทำให้มีองค์กรที่เปิดการใช้งาน RDP มากขึ้น

มัลแวร์เรียกค่าไถ่ที่ทำเงินได้มากที่สุด 3 อันดับคือ Sodinokibi, Maze และ Phobos

โดยในรายงานดังกล่าว Coveware ยังระบุว่าเป้าหมายของมัลแวร์เรียกค่าไถ่พุ่งไปที่องค์กรประเภท Professional Service มากที่สุด ตามด้วย Public Sector และมีประเภท Health Care เป็นอันดับที่ 3

 

 

ซึ่งถึงแม้ว่าจะมีมัลแวร์เรียกค่าไถ่หลายๆ กลุ่มจะประกาศหยุดโจมตีกลุ่ม Health Care ในช่วง COVID-19 แต่ไม่ใช่ทั้งหมด เนื่องจากกลุ่ม Health Care มักจะได้รับผลกระทบจากการหยุดให้บริการอย่างมาก จึงมีความเป็นไปได้ที่จะจ่ายค่าไถ่สูง
เทคนิคการโจมตีของ ransomware
การโจมตีของมัลแวร์เรียกค่าไถ่รวมถึงผู้โจมตีที่อยู่เบื้องหลังมัลแวร์เรียกค่าไถ่นั้นมีความหลากหลายและแตกต่างกันไปตามแต่ละชนิดของมัลแวร์เรียกค่าไถ่ ทำให้ยากต่อการหา “วิธีการเดียวที่ได้ผล” ในการใช้ผลิตภัณฑ์ เครื่องมือ หรือวิธีการใดวิธีการหนึ่งเพียงอย่างเดียวในการรับมือมัลแวร์เรียกค่าไถ่ทั้งหมด จำเป็นต้องใช้วิธีป้องกันร่วมกันหลายอย่าง (Defense in depth) ในการป้องกันดังกล่าว

 

 

สถานการณ์การโจมตีจาก ransomware อาจเป็นได้ทั้ง

ผู้โจมตีส่ง Phishing ให้เหยื่อเป็นอีเมลที่มีไฟล์เอกสารแนบมา เหยื่อหลงเชื่อแล้วทำการเปิดเอกสาร มีการ enable content เพื่อดูใจความ ทำให้ macro ที่ถูกซ่อนไว้ทำงานเรียกใช้ powershell เพื่่อดาวน์โหลดมัลแวร์ขั้นต่อไปมา จนกระทั่งเรียกใช้มัลแวร์ค่าไถ่เข้ารหัสระบบ

โจมตีสแกนหาเครื่องเซิร์ฟเวอร์ที่มีการเปิด RDP ไว้ ผู้โจมตีทำการ brute force เพื่อเข้าถึง RDP ซึ่งผู้โจมตีสามารถโจมตีสำเร็จ ได้บัญชีผู้ใช้ระดับผู้ดูแลระบบที่มีสิทธิ์สูง ทำให้ผู้โจมตีใช้บัญชีเหล่านั้นในการเข้าถึงเครื่องได้ เนื่องจากมีสิทธิ์สูง ผู้โจมตีสามารถปิดโปรแกรมป้องกันต่างๆ ทำการขโมยข้อมูล credential ทำการขโมยข้อมูลสำคัญบนเครื่อง ติดตั้ง backdoor เพื่อให้สามารถคงอยู่ในระบบต่อโดยง่าย จากนั้นทำการขยับไปยังเครื่องอื่นๆ ที่อยู่ในองค์กรเดียวกัน ลบ backup ทิ้ง เลือกเครื่องเป้าหมายในการวางมัลแวร์ จากนั้นทำการเรียกใช้มัลแวร์เรียกค่าไถ่เข้าสู่ระบบทั้งหมด เป็นต้น

การรับมือมัลแวร์เรียกค่าไถ่
อ้างอิงจากกรอบขั้นตอนการรับมือภัยคุกคาม NIST Special Publication 800-61 Revision 2 Computer Security Incident Handling Guide (NIST SP 800-61 Rev.

แจ้งเตือนช่องโหว่ระดับวิกฤติใน F5 BIG-IP รันโค้ดอันตรายจากระยะไกล

F5 Networks ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ให้บริการเครือข่ายระดับองค์กรที่ใหญ่ที่สุดในโลกได้เผยแพร่คำแนะนำด้านความปลอดภัยเพื่อเตือนลูกค้าให้ทำการอัพเดตเเพตซ์แก้ไขข้อบกพร่องด้านความปลอดภัยที่เป็นอันตรายซึ่งมีแนวโน้มว่าจะถูกนำไปใช้ประโยชน์ เพื่อโจมตีองค์กรต่างๆ โดยช่องโหว่ดังกล่าวถูกติดตามด้วยรหัส CVE-2020-5902 ช่องโหว่ที่เกิดขึ้นนั้นส่งผลกระทบต่อผลิตภัณฑ์ BIG-IP ซึ่งอยู่ในอุปกรณ์เน็ตเวิร์คเช่น Web Traffic Shaping Systems, Load balance, Firewall, Access Gateway ตลอดจนไปถึง SSL Middleware เป็นต้น

ทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) จาก บริษัทไอ-ซีเคียว จำกัด จะมาติดตามรายละเอียดของช่องโหว่นี้ พร้อมทั้งอธิบายที่มาการตรวจจับและการป้องกันการโจมตีช่องโหว่นี้ โดยในบล็อกนี้นั้นเราจะทำการติดตามและอัปเดตข้อมูลรายวันเพื่อให้ผู้ใช้บริการได้รับข้อมูลที่ทันสมัยที่สุด

รายละเอียดช่องโหว่โดยย่อ

รายละเอียดของช่องโหว่เชิงเทคนิค

การโจมตีช่องโหว่

ระบบที่ได้รับผลกระทบ

การตรวจจับและป้องกันการโจมตี

Root Cause ของช่องโหว่

การบรรเทาผลกระทบ

อ้างอิง

รายละเอียดช่องโหว่โดยย่อ
ช่องโหว่ CVE-2020-5902 เป็นช่องโหว่ Remote Code Execution (RCE) ที่เกิดขึ้นจากข้อผิดพลาดใน BIG-IP Management Interface หรือที่เรียกว่า TMUI (Traffic Management User Interface) โดยช่องโหว่นี้ถูกประเมินด้วยคะแนน CVSSv3 แบบ Base Score อยู่ที่ 10/10 ซึ่งถือว่าเป็นช่องโหว่ที่มีความรุนเเรงและอัตรายอย่างมาก

ผู้ประสงค์ร้ายสามารถใช้ประโยน์จากช่องโหว่นี้ผ่านทางอินเตอร์เน็ตเพื่อเข้าถึง TMUI Component ซึ่งทำงานบน Tomcat เซิร์ฟเวอร์บนระบบปฏิบัติการ Linux ของ BIG-IP ซึ่งช่องโหว่นี้ทำให้ผู้บุกรุกสามารถรันคำสั่งบนระบบได้ โดยการรันคำสั่งสามารถสร้างหรือลบไฟล์, Disable Service และยังสามารถรันคำสั่งโค้ด Java บนอุปกรณ์ที่ใช้ BIG-IP ได้

ช่องโหว่นี้ถูกค้นพบและรายงานโดย Mikhail Klyuchnikov นักวิจัยด้านความปลอดภัยจาก Positive Technologies นักวิจัยได้ทำการค้นหาอุปกรณ์ BIG-IP ที่สามารถเข้าได้ผ่านอินเตอร์เน็ต โดยการใช้ Shodan Search พบว่ายังมีอุปกรณ์ BIG-IP ประมาณ 8,400 ที่สามารถเข้าได้ผ่านอินเตอร์เน็ตซึ่ง 40% อยู่ในประเทศสหรัฐอเมริกา

รูปที่ 1 จำนวนอุปกรณ์ BIG-IP ที่สามารถเข้าได้ผ่านอินเตอร์เน็ต

รายละเอียดของช่องโหว่เชิงเทคนิค
ช่องโหว่ CVE-2020-5902 เป็นช่องโหว่ Directory Traversal ใน /tmui/locallb/workspace/tmshCmd.

บทสรุปจาก FireEye M-Trends 2020: จงทำดียิ่งๆ ขึ้นไป

หากถามความเห็นของทีมตอบสนองการโจมตีและภัยคุกคาม (Intelligent Response) ของบริษัท ไอ-ซีเคียว จำกัด ว่าการรับมือและตอบสนองภัยคุกคามในลักษณะไหนที่เราอยากทำให้ได้ หรือทีมในการรับมือและตอบสนองภัยคุกคามทีมใดที่เราอยากเป็นและเอามาเป็นแบบอย่าง ทีมจาก FireEye Mandiant มักเป็นตัวเลือกอันดับต้นๆ ที่เรานึกถึงเสมอ

นอกเหนือจาก Threat Research Blog ที่เราเป็นแฟนตัวยงแล้ว ในทุกๆ ปี FireEye Mandiant จะมีการเผยแพร่รายงาน M-Trends ซึ่งอธิบายภาพรวมของการรับมือและตอบสนองภัยคุกคามที่ด่านหน้า รายงาน M-Trends มีประโยชน์อย่างมากในมุมของการให้ข้อมูลทางสถิติที่มีผลโดยตรงต่องานด้าน Incident response รวมไปถึงการบทวิเคราะห์และการทำนายเพื่อการเตรียมพร้อมรับมือ

ดังนั้นในโพสต์นี้ ทีม Intelligent Response จะมาสรุปประเด็นที่น่าสนใจจากรายงาน M-Trends 2020 ว่าเราผ่านอะไรมาแล้วบ้าง เราจะเจออะไรต่อและเราต้องเตรียมพร้อมเพื่อเจอกกับสิ่งเหล่านั้นอย่างไรครับ

รายงาน M-Trends 2020 ฉบับเต็มสามารถดาวโหลดได้ที่นี่
การลดลงของ Dwell Time และการตรวจจับภัยคุกคามที่รวดเร็วขึ้น
ส่วนสำคัญของ M-Trends ในทุกๆ ปีคือข้อมูลทางด้านสถิติซึ่งสะท้อนให้เห็นประสิทธิภาพในการรับมือและตอบสนองภัยคุกคาม โดยในปีนี้นั้นค่า Dwell time ซึ่งหมายถึงระยะเวลาที่ภัยคุกคามอยู่ในระบบจนกว่าจะถูกตรวจจับได้มีการลดลงในทิศทางที่ดี

ในปี 2018 นั้น เราใช้เวลาถึง 50.5 วันในการตรวจจับการมีอยู่ของภัยคุกคามในสภาพแวดล้อมหรือระบบ ในขณะเดียวกันในปี 2019 เราตรวจจับการมีอยู่ของภัยคุกคามเร็วขึ้นจนเหลือเพียง 30 วันเท่านั้น ในอีกมุมหนึ่งก็อาจสามารถพูดได้ว่าการตรวจจับของเราดีขึ้นจนทำให้เวลาที่ภัยคุกคามจะอยู่ในระบบได้ลดน้อยลง

นอกเหนือจากการลดลงในมุมของการตรวจจับภัยคุกคามภายในแล้ว ยังมีประเด็นที่น่าสนใจในเรื่องของ Dwell time ดังนี้

ค่าเฉลี่ยในการตรวจจับกิจกรรมการของสหรัฐอเมริกาอยู่ที่ 14 วัน โดยกิจกรรมการตรวจพบที่มากที่สุดคือการโจมตีด้วย Ransomware ถูกคิดเป็น 43% ของเวลาเฉลี่ย
ค่าเฉลี่ยในการตรวจจับกิจกรรมการของกลุ่ม APAC อยู่ที่ 54 วันจาก 204 วันจากปีก่อนหน้านี้ โดยกิจกรรมการตรวจพบที่มากที่สุดคือ การโจมตีด้วย Ransomware ถูกคิดเป็น 18% ของเวลาเฉลี่ย

กลุ่ม Entertainment/Media ขึ้นจากอันดับ 5 สู่อันดับ 1 ของกลุ่ม Sector ที่ถูกโจมตีมากที่สุด
10 อันดับของกลุ่มธุรกิจที่มักตกเป็นเป้าหมายในการโจมตีมีตามรายการดังนี้

กลุ่ม Entertainment/Media
กลุ่ม Financial
หน่วยงานรัฐฯ
กลุ่มธุรกิจทั่วไปและกลุ่มซึ่งให้บริการจำพวก Professional service
กลุ่มธุรกิจเกี่ยวกับวิศวกรรมและการก่อสร้าง
กลุ่มบริษัททางด้านเทคโนโลยีและกลุ่มองค์กรด้านการติดต่อสื่อสาร
ไม่มีอันดับ
กลุ่ม Healthcare
กลุ่มพลังงาน
กลุ่มองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร กลุ่มเกี่ยวกับการคมนาคมและขนส่ง

ช่องทางการโจมตียอดนิยมคือ Remote Desktop และ Phishing
ช่องทางการโจมตีซึ่งเป็นที่นิยมในปี 2019 ยังคงเป็นช่องทางที่ทำให้ผู้โจมตีสามารถควบคุมเป้าหมายได้จากระยะไกลอย่างฟีเจอร์ Remote Desktop เป็นส่วนใหญ่ ในขณะเดียวกันการโจมตีอย่าง Phishing ก็ยังคงได้รับความนิยมและมักถูกใช้โดยกลุ่ม APT อันเนื่องมาจากความยากในการป้องกันและตรวจสอบ
กลุ่ม APT 41 จากจีนคือกลุ่มภัยคุกคามหลักสำหรับประเทศกลุ่ม APAC

กลุ่มผู้โจมตีที่พุ่งเป้ามามาที่ไทยหรือในกลุ่ม APAC คือ APT41 ซึ่งเป็นกลุ่มแฮกเกอร์ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลจีนโดยทางกลุ่มได้กำหนดเป้าหมายเป็นองค์กรภายใน 14 ประเทศ เช่น ฮ่องกง, ฝรั่งเศส, อินเดีย, อิตาลี, ญี่ปุ่น,พม่า, เนเธอร์แลนด์, สิงคโปร์, เกาหลีใต้, แอฟริกาใต้, , สวิตเซอร์แลนด์, ไทย, ตุรกี, สหราชอาณาจักรและสหรัฐอเมริกากลุ่ม APT41 พุ่งเป้าไปที่การเงินและธนาคาร แต่เป้าหมายหลักคืออุตสาหกรรมวิดีโอเกม

ในการตรวจจับ Advance Persistent Threat (APT) นั้นผู้ดูเเลควรมีระบบตรวจจับ อาทิเช่น Next-Gen Firewall, Intrusion Detection Systems (IDS), Intrusion Prevention Systems (IPS), Web Application Firewall (WAF), Endpoint Protection เพื่อที่จะสามารถแยกแยะพฤติกรรมการใช้งานปกติออกจากพฤติกรรมที่เป็นการโจมตีและแยกแยะไฟล์ที่เป็นอันตรายกับไฟล์ที่ไม่เป็นอันตรายได้ เพื่อที่จะช่วยให้ผู้ดูแลระบบอย่างมีประสิทธิภาพ